نتيجه‌اش از آلت رصدى حلقهء ارتفاع و ميل دقيق‌تر و شاخص هم براى ارتفاع و ميل شمس آسان‌تر بود . « 1 » 2 . كرهء كامل با شاقول و شاخص هم براى ارتفاع و ميل شمس و عرض بلد . « 2 » 3 . سه ميله و شاقول با عضاده و هدفه و ثقبهء شعاع نيز براى همان ارتفاع و ميل و عرض بلد ؛ به كيفيتى كه شرح آن را در « تحديد نهايات الاماكن » ذكر كرده ؛ و محتمل است كه همان آلت رصدى ارتفاع شمس و عروض بلدان باشد كه در « قانون مسعودى » به نام شعره و شاقول آمده است . « 3 » 4 . حلقه‌اى به قطر پانزده ذراع با لوازم رصدى ديگر كه در آن تعبيه شده بود ؛ باز براى رصد كردن همان ارتفاع و ميل و عرض كه در افزارهاى قبل گفته شد . و اين آلت رصدى را در سال‌هاى 384 - 385 ه ق ساخت ايّامى كه هنوز از خوارزم به عراق و جرجان سفر نكرده بود و در قريهء بوشكانز غربى جيحون مىزيست و آنجا به كارهاى علمى و رصدى اشتغال داشت در حالتى كه او را به ديگر آلات رصدى دسترس نبود ؛ و با همان وسيله غايت ارتفاع و ارتفاع بدون سمت خورشيد را بدست آورد ؛ و از روى آن ميل كلّى را معلوم كرد 23 درجه و 35 دقيقه و 45 ثانيه . « 4 » 5 . تختهء مربّع و شاخص مدرّج قائم كه برحسب ظل اصابع يا ظل اقدام

--> ( 1 ) . قانون مسعودى ، ج 2 ، ص 618 . ( 2 ) . تحديد نهايات الاماكن . ( 3 ) . قانون مسعودى ، ج 1 ، ص 408 . ( 4 ) . تحديد نهايات الاماكن .